NOWE ZASADY UPADŁOŚCI KONSUMENCKIEJ

Dnia 24 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw, która w istotny sposób znowelizowała postępowanie w przedmiocie tzw. upadłości konsumenckiej. Wprowadzone przepisy miały na celu uproszenie całej procedury, co wielu osobom borykającymi się z problemami finansowymi dało szansę na rozpoczęcie nowego życia – bez zadłużenia. Rozszerzyły katalog dłużników mogących uzyskać postanowienie w zakresie ogłoszenia upadłości, wprowadziły nowe sposoby oddłużenia oraz terminy, po upływie których upadły przestaje być dłużnikiem.

1. Czym jest tzw. upadłość konsumencka?

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej to nic innego jak oddłużenie osoby, która stała się niewypłacalna. Jedną z przyczyn takiego stanu może być choroba dłużnika bądź rozwód, który łączył się ze znacznym pogorszeniem sytuacji finansowej. Jeżeli takie sytuacje powodują, że dłużnik nie jest w stanie regulować bieżących zobowiązań i finalnie popada w spiralę zadłużenia, może wszcząć postępowanie upadłościowe. Dzięki nowelizacji, procedura stała się łatwiej dostępna. Jednak analizując przepisy, można zauważyć, że naczelną zasadą znowelizowanego procesu jest nie jak dotychczas – oddłużenie dłużnika, ale doprowadzenie do zaspokojenia wierzycieli w możliwie najwyższym stopniu.

2. Przedsiębiorcy a ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, po jej zakończeniu, są traktowane w taki sam sposób jak konsumenci. Nowelizacja zniosła wymóg upływu rocznego terminu od daty jej wykreślenia. Wystarczy, że przedsiębiorca jednego dnia wykreśli działalność, a już następnego może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

3. Sposoby oddłużenia – plan spłaty, umorzenie zobowiązań, warunkowe umorzenie zobowiązań.

Tak jak zostało wspomniane powyżej, głównym celem postępowania jest umożliwienie dłużnikowi spłatę zadłużenia i tym samym zaspokojenie wierzycieli. Nowelizacja wprowadziła trzy sposoby oddłużenia – ustalenie planu spłaty, umorzenie zobowiązań i warunkowe umorzenie zobowiązań. Prymat wiedzie ustalenie planu spłaty wierzycieli.

• Ustalenie planu spłaty na wniosek upadłego – kiedy sytuacja majątkowa i osobista dłużnika pozwala mu na wypełnianie zobowiązań wynikających z ustalonego przez sąd harmonogramu. Istnieje np. w momencie, w którym dłużnik popadł w spiralę zadłużenia, osiąga dochody, ale nie są one wystarczające żeby regulować bieżące zobowiązania.
• Umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty – dotyczy dłużnika, który został uznany za trwale niezdolnego do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu. Może mieć miejsce w sytuacji, w której dłużnik z powodu choroby jest całkowicie niezdolny do pracy.
• Warunkowe umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty, na okres pięciu lat – ma miejsce w przypadku gdy niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu nie ma charakteru trwałego. Umorzenie zobowiązań upadłego będzie miało charakter ostateczny,jeżeli w ciągu tego okresu nie zostanie uchylone postanowienie i nie zostanie sporządzony plan spłaty wierzycieli. Sytuacja dotyczy dłużników, którzy np. tymczasowo nie mogą znaleźć zatrudnienia.

4. Stopień winy w doprowadzeniu do stanu niewypłacalności.

Obecnie ogłosić upadłość konsumencką mogą nie tylko osoby, które bez swojej winy doprowadziły do stanu niewypłacalności, ale również ci, którzy znaleźli się w takiej sytuacji na skutek umyślnego działania lub wskutek rażącego niedbalstwa. Liczne przesłanki negatywne, skutkujące oddaleniem wniosku o ogłoszenie upadłości zostały zastąpione jedynie dwoma: posiadaniem statusu przedsiębiorcy oraz wypłacalnością dłużnika. Mogłoby się wydawać, że każda osoba składająca wniosek uzyska pozytywne rozstrzygniecie, jednakże nowelizacja niejako przeniosła ocenę sytuacji upadłego z postępowania sądowego na późniejszy etap. Fakt zawinionego doprowadzenia do niewypłacalności będzie brany pod uwagę w momencie ustalania długości planu spłaty wierzycieli, i tak:

• Osoba ogłaszająca upadłość z przyczyn od niego niezależnych, będzie zobowiązana do spłaty wierzycieli przez okres maksymalnie 36 miesięcy. Istnieją sytuację, w których czas ten może ulec skróceniu.
• Osoba, która doprowadziła do stanu niewypłacalności lub istotnie zwiększyła jej stopień, umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa, będzie zobowiązana do spłaty wierzycieli przez okres od 36 miesięcy do 84 miesięcy;
• Osobie, która celowo doprowadziła do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększyła jej stopień, sąd odmówi ustalenia planu spłaty albo umorzenia zobowiązań bez planu spłaty, co spowoduje brak oddłużenia.

Warto podkreślić, iż zgodnie z treścią art. 491(15) ust. 4 Ustawy Prawo upadłościowe – „Ustalając plan spłaty wierzycieli, sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu oraz ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności oraz stopień zaspokojenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.”

5. Jakie są skutki wykonania planu spłaty?

W przypadku kiedy upadły wykonał wszelkie obowiązki określone w planie spłaty, sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu jego wykonania i umorzeniu zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości. Oznacza to, że nie można wszczynać postępowania egzekucyjnego co do dotychczasowych długów. Należy jednak pamiętać, iż część zobowiązań nie podlega umorzeniu. Należą do nich min. alimenty, kary grzywny, naprawienie szkody oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, zapłata nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonego w związku z poddaniem sprawcy próbie.

Ogłoszenie upadłości i zakończenie postępowania jest bardzo długotrwałym oraz złożonym procesem. Finalnie jednak, w większości przypadków doprowadza do sytuacji, w której dotychczasowy dłużnik zaczyna nowe życie – bez długów. Należy pamiętać, że zostaje on pozbawiony również zgromadzonego majątku, który jest spieniężany i przeznaczany na spłatę zadłużenia.

W celu zainicjowania postępowania, należy złożyć wniosek na urzędowym formularzu, dostępnym na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Istotne jest jego rzetelne przygotowanie – właściwe wypełnienie tabeli, wskazanie wierzycieli, zadłużenia oraz terminów wymagalności. Uzupełnienie uzasadnienia oraz skompletowanie dokumentów, świadczących o stanie zadłużenia oraz o okolicznościach, które doprowadziły do niewypłacalności dłużnika. Popełnienie błędu bądź zatajenie części informacji, może skutkować niekorzystnym rozstrzygnięciem.

W przypadku jakichkolwiek pytań – zapraszam do kontaktu.